Gà Thanh Chương: Thương hiệu một vùng đồi

7 tháng trước

Là một huyện trung du miền núi thấp, trừ một số ít xã nằm dọc đôi bờ sông Lam, đất Thanh Chương (tỉnh Nghệ An) là cả một chuỗi nối nhau của những quả đồi hình bát úp. Ở đó, dưới tán mít, đồi cọ trải dài, những chú gà thơ thẩn kiếm ăn đã làm nên một thương hiệu riêng không thể lẫn – gà đồi Thanh Chương, góp thêm một món ăn độc đáo của vùng đất này ngoài quả tro, nhút mít.

Thương hiệu “Gà đồi Thanh Chương” vốn có từ lâu, không chỉ trong niềm tự hào của mỗi người con Thanh Chương, mà còn quen thuộc trong mỗi người dân xứ Nghệ. Từ ngàn xưa, bắt đầu từ những con gà rừng hoang dại, cha ông đã đưa về, thuần hóa, trải qua từ đời này sang đời khác để có được giống gà kiến thịt ngon, săn chắc, rất khó lẫn vào bất kỳ giống gà nào, được nuôi ở bất kỳ vùng nào khác. Chẳng ai biết được, nghề nuôi gà đồi ở Thanh Chương bắt đầu có tự bao giờ, những cụ ông, cụ bà đã gần trăm tuổi, cũng chỉ biết được, khi mình bắt đầu biết nhận thức những thứ xung quanh, thì ngoài vườn, trên đồi, những con gà đã ngày ngày cần mẫn bới tìm con sâu, con kiến.

Gắn với con gà, cũng có nhiều câu chuyện thú vị. Ở xã Cát Văn xưa, từ cái ngày mà một gia đình có vài ba chục con gà đã được coi là khấm khá bậc nhất trong làng, cho đến thời nay, khi nhà có hàng trăm con gà thả trong vườn đồi cũng chỉ được coi là chuyện thường, vẫn còn tồn tại những “phường gà” là một nét đẹp mang đậm chất tình làng nghĩa xóm. Nếu những người ngoài phường, khi dựng vợ, gả chồng cho con, rất khó kiếm đủ số gà đồi để làm cỗ dù đã dặn khắp trong làng, thì với những ai tham gia phường hội này, việc đó hoàn toàn đơn giản. Mỗi gia đình trong phường sẽ có trách nhiệm góp cho “gia chủ” 2 kg gà, và cứ xoay vòng như vậy, không ai bị thiệt.

Gà đồi Thanh Chương ngon là nhờ nhiều yếu tố. Giống gà kiến nhỏ, năng suất không cao, có nuôi mãi cũng chỉ được 1,5kg trở lại, nhưng thịt thì không chê vào đâu được. Gà suốt ngày chạy nhảy trên đồi, ăn ngô, lúa, con sâu con kiến chứ hiếm hộ dân nào dùng thức ăn công nghiệp. Cũng bởi thế, đến các vùng đồi của Thanh Chương bây giờ, muốn mua một con gà đồi xịn thế này không phải dễ. Xưa nghèo, chỉ những khi nhà có khách, hoặc có công buổi, trên mâm cơm mới có món thịt gà, mọi thứ quần áo, sách vở, tiền đi học cho con… đều trông vào đấy. Nay đời sống khấm khá lên, người Thanh Chương hầu như chỉ nuôi gà đồi để ăn và làm quà chứ không chịu bán, trừ những trường hợp cần tiền, vừa ôm con gà chưa ra đến chợ đã có người đón lấy, hỏi mua. Hoặc trong làng, trong xóm có nhà tổ chức đám cưới cho con, dặn trước, bà con nể, giúp nhau, góp bán mỗi nhà vài ba con làm cỗ.

Đã là người Thanh Chương, dù có đi xa, chẳng ai quên được món gà nấu xáo. Chắc cũng do cái đói, cái nghèo, mà Thanh Chương mới có được cái món xáo gà nổi tiếng. Miếng thịt gà chặt nhỏ, ướp gia vị xong để nửa tiếng đồng hồ cho ngấm rồi mới bắc lên đun. Thịt gà chín, nhắc xuống, rắc thêm ít lá răm, lộc chanh thái nhỏ, trộn đều. Chỉ cần mở vung nồi, cái mùi thơm ngọt ngào, không lẫn vào đâu được của thịt gà quyện lẫn với rau răm, lộc chanh, hành tăm, nghệ, ớt tươi đã bốc lên ngào ngạt. Có lẽ cũng chỉ ở Thanh Chương mới có món viên gà. Toàn bộ xương ống vứt hết, chỉ lấy toàn bộ xương mình, dọc xương lưng, xương cổ đem băm nhuyễn chứ không xay, đem trộn lẫn với hành tăm, ớt cay tươi, nghệ cũng chỉ dùng nghệ tươi chứ không dùng bột nghệ. Miếng ăn tận dụng ngày đói kém, giờ đã trở thành món đặc sản cực kỳ được ưa chuộng. Cho miếng viên gà vào miệng, vị ngọt đậm đà tan ra, thấm vào nơi đầu lưỡi, ai được nếm một lần chắc rất khó quên.

Ai có dịp về Thanh Chương dù bằng bất cứ một duyên cớ nào, hãy thưởng thức món xáo gà đồi do các mẹ, các chị nấu, chắc chắn đây sẽ là hương vị mà bạn sẽ không thể quên!

Ý kiến bạn đọc

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu * aria-required='true'

Cùng chuyên mục